Çin’in 18 milyon nüfuslu megakenti Shenzhen, gökdelenlerle dolu yapısıyla dikkat çekiyor. Ancak bu devasa binaların oluşturduğu lojistik sorunlar, “aktarma kuryesi” olarak bilinen yeni bir meslek dalının ortaya çıkmasına yol açtı. Bu işçiler, motokuryelerin siparişlerini bina lobisine bıraktıktan sonra, üst katlardaki müşterilere teslimatını gerçekleştirmekle görevli.
ASANSÖRDE BEKLEME SÜRESİ UZUYOR
Shenzhen’in dikey mimarisi, şehirde beklenmedik sorunların doğmasına neden oldu. 70 katlı SEG Plaza gibi büyük yapılarda yoğun saatlerde asansör bekleme süresi 30 dakikayı geçebiliyor. Bu durum, kurye için zaman kaybı anlamına geliyor ve dolayısıyla gelirlerini olumsuz etkiliyor. Zaman baskısı altında kalan motokuryeler, siparişleri lobide bırakıp, teslimat işini “aktarma kuryelerine” devretmeye başlıyor.
TESLİMAT BAŞINA DÜŞEN KAZANÇ 15 TL
Aktarma kuryeleri, genellikle kentin en dezavantajlı gruplarından oluşuyor. Genç öğrenciler, emekliler ve ek gelir arayan birçok kişi bu işi yapabiliyor. Sistem tamamen kayıtdışı işliyor; motokuryeler siparişi lobiye bırakıyor, aktarma kuryesi ise paketi alarak koridorlardan ve asansörlerden geçip, müşterinin kapısına teslim ediyor. Teslimat başına ödenen miktar ise birkaç yuan, yani yaklaşık 15-20 lira civarında.
16 yaşındaki Li Linxing, her gün gökdelenlerin koridorlarında yürüyerek teslimat başına yaklaşık 30 cent kazanıyor ve tam gün çalıştığında günlük kazancı 14 dolara (630 TL) kadar çıkabiliyor.
SİGORTA VE SÖZLEŞME YOK
Aktarma kuryeliğinin artışı, beraberinde ciddi sorunlar da getirdi. Yanlış teslimatlar ve adres karışıklıkları nedeniyle kuryeler arasında sık sık anlaşmazlık yaşanıyor. Geciken siparişlerin cezası doğrudan bu işçilere kesiliyor. Üstelik, bu çalışanların hiçbir iş sözleşmesi, sosyal güvencesi ya da sigortası bulunmuyor. Viral videolar sayesinde popüler hale gelen aktarma kuryeliği, okul çağındaki çocukların da bu sektöre girmesine neden oldu. Bu durum karşısında yerel yönetim asgari çalışma yaşını 16 olarak belirlese de, bu düzenleme iş güvencesizliği sorununa kalıcı bir çözüm sunmuyor.
