Çocuklarda Anında Ödül İsteme Konusunda Anne Babaların Yaptığı 7 Hata

Çocuklar, hemen her davranışlarının sonucunda bir ödül veya takdir bekleyebilirler. Özellikle günümüzde “anında ödül isteme” davranışı, çocuklarda sıkça karşımıza çıkıyor. Bu noktada ise, anne babalar olarak istemeden de olsa bazı hatalar yapabiliyoruz. Bu yazıda, çocuklarda anında ödül bekleme konusunda ebeveynlerin en çok yaptığı 7 hatayı samimi bir dille ele alacak, çözüm yollarına değineceğiz.

Çocuklarda Anında Ödül İsteme Nedir?

Anında ödül isteme, çocuğun herhangi bir çaba veya davranışın sonucunu hemen almak istemesi şeklinde tanımlanır. Kendi başına ders çalışmaktan tutun, odasını toplamaya kadar; çocuklar çoğu zaman ödül (bir oyuncak, tatlı, ekran izni vb.) olmadan motivasyon bulmakta zorlanabilirler.

Anne Babaların Yaptığı 7 Büyük Hata

İşte çocuklarda anında ödül isteğine yol açan veya bu davranışı pekiştiren başlıca ebeveyn hataları:

1. Her Davranışı Ödüllendirmek

Çocuğun her olumlu davranışını ödülle karşılamak düşünüldüğü kadar masum değil. Kısa vadede evde huzur kazandırsa da, uzun vadede çocuk sadece ödül için “doğru” davranmayı öğreniyor. Öz disiplin ve iç motivasyon ise zayıflıyor.

2. Sabırsızlık Göstermek ve Aceleci Olmak

Çocuğun bir davranışı hemen sergilemesini beklemek ve sonuçta hızlıca ödül vermek, beklemeyi ve emeğin değerini öğrenmesini engelliyor. Çocuğa sabrın öğretilmesi için, ebeveynlerin de sabırlı olması çok önemli.

3. Söz Verip Tutmamak

Ebeveynin “Bu akşam odanı toplarsan dondurma yiyeceğiz!” deyip daha sonra unutması, çocuğun güvenini sarsar. Aynı zamanda verilen sözlerin hemen tutulması ise çocukta ‘anında hak ediş’ algısını güçlendirir.

4. Övgü Yerine Sürekli Somut Ödül Tercih Etmek

Bazen sırf çocuk motive olsun diye sürekli maddi ödüller vermek, övgü ve takdirin gücünü gölgeleyebilir. Oysa çocuklar, içten bir övgüyle de motive olabilirler. Sevgi dolu bir “Aferin!” veya “Seninle gurur duyuyorum.”, oyuncaktan çok daha etkili olabilir.

5. Ebeveynler Arasında Tutarsızlık

Annenin ödül verirken babanın vermemesi ya da kuralların değişkenlik göstermesi çocuğu karmaşaya sürükler. Çocuk, ne zaman ödül alacağını kestiremez ve sürekli hemen ödül alma isteğiyle ebeveynleri “test etmeye” başlar.

6. Beklemeyi Öğretmeme

Çocuklara sabretmeyi ve ödül için biraz beklemeleri gerektiğini anlatmak, düşünülenden daha kritiktir. Hemen alınan ödüller, gelecekte ertelemeyi ve hedefe yönelik çabayı baltalar.

7. Olumsuz Davranışlarda Dahi Ödül Sunmak

Çocuk ağlayınca ya da huysuzluk yapınca ödül verilmesi, yalnızca anında ödül istemeyi değil, istenmeyen davranışların pekişmesini de sağlar.

Hangi Hataları Ne Sıklıkla Yapıyoruz?

Peki, anne babalar hangi hatayı ne sıklıkla yapıyor? Aşağıdaki tablo, yapılan araştırmalardan ve ebeveyn geri bildirimlerinden derlenen ortak sık karşılaşılan hataları gözler önüne seriyor:

Çocuklara Sabırlı Olmayı ve Çaba-Gelir İlişkisini Nasıl Öğretebiliriz?

• Açık ve kararlı olun: Beklentilerinizi ve kuralları net bir dilde ifade edin.
• Küçük süreçlere vurgu yapın: Her adımı övün, hemen ödül vermeyin.
• Başarıyı birlikte kutlayın: Sonuç odaklı olmak yerine süreci destekleyin.
• Hatalardan ders çıkarın: Çocuk bir hata yaptığında konuşarak, sabır ve emeğin önemini anlatın.
• Modellik edin: Kendi hayatınızda sabretmeyi uygulayın, ona örnek olun.

Unutmayın: Ödül Mutluluk İçin Tek Yol Değil!

Evde huzur ve disiplin uzun vadeli emeklerle kurulur. Çocuğunuz her davranışı karşılığında anında ödül beklemesin diye; belki de ilk adım, behaviorist yaklaşımların dışında sevgiyi koşulsuz göstermeyi seçmek olabilir.

Sevgili anne ve babalar, unutmayın: Çocuğunuzun en büyük ödülü, sizin içten ilginiz, desteğiniz ve güvenli bağınızdır!