Çocuklarda Çocuğun Fikrini Alma Konusunda Anne Babaların Yaptığı 7 Hata

Çocuklarımızı büyütürken herkesin ortak amacı; özgüvenli, kendi ayakları üzerinde durabilen, mutlu bireyler yetiştirmek. Ancak bazen iyi niyetle yapılan bazı davranışlar, çocuklarımızı yanlış yönlendirmemize, onlara istemeden zarar vermemize sebep olabiliyor. Özellikle de çocukların fikirlerinin alınması ve saygı gösterilmesi konusunda yapılan hatalar, hem karar verme yetkinliklerini hem de kendilerine olan güvenlerini olumsuz etkileyebiliyor.

Peki, anne babalar olarak çocuklarımızın fikirlerini alma konusunda en çok ne gibi hatalar yapıyoruz? Gelin, birlikte bu önemli konuyu detaylıca inceleyelim. Hataları tanıyarak, daha doğru ve sağlıklı bir iletişim kurmak için neler yapabileceğimizi konuşalım.

1. Gerçekten Dinlememek

En sık yapılan hatalardan biri, çocuklarımıza “Fikrini söyle” desek de onları gerçekten dinlememek veya dinliyormuş gibi yapmak. Bir yandan telefona bakmak, aklı başka yerdeyken “Evet, tamam sen konuş,” demek çocukların çoğu zaman kendilerini değersiz hissetmelerine ve fikirlerinin önemli olmadığına inanmalarına neden olur.

• Konuşurken göz teması kurmak.
• Tüm dikkatini çocuğa vermek.
• Fikrini söyledikten sonra kısa süre düşünmek ve tepkiyi bilinçli vermek, çocuğun fikrini önemsediğiniz gösterir.

2. Kendi Fikrini Dayatmak

Bazen, çocuğumuzun cevapları bizim beklentimize uymayınca “Ama bak, aslında şöyle olması daha iyi,” diye, kendi düşüncemizi empoze etmeye başlıyoruz. Çocuklar zamanla yanlış bir cevap verdiklerinde cezalandırılacaklarını hissediyor ve özgürce fikirlerini beyan etmekten kaçınıyor.

Unutmayın: Sağlıklı iletişimde amaç, çocuğun kendi başına da düşünmeyi öğrenmesidir. Onun fikirlerini değiştirmek için değil, anlamak için dinleyin.

3. Alay Etmek veya Küçümsemek

Çocukların yaşına özgü bakış açıları zaman zaman ilginç ya da “masumca” gelebilir. Ancak, “Aaa ne saçma şey söyledin!”, “Ya sen daha küçüksün, anlamazsın ki…” gibi küçümseyici söylemler çocuklarda kalıcı özgüven eksikliğine yol açabilir.

• Çocuğunuzun fikri size ne kadar “çocuksu” gelse de onu ciddiye alın.
• Alay etmek yerine bunun neden mantıklı olduğunu düşünmüş olabileceğini sorun.

4. Fikrini Sorduktan Sonra Yine Kendi Kararını Dayatmak

Çocuğunuza “Sen ne yapmak istersin?” deyip ardından “Ama ben şöyle yapmanı istiyorum,” diyorsanız, onun fikrini almak hiç bir anlam taşımıyor. Bu davranış çocuğun farkında olarak ya da olmadan, kendi tercihlerinin değersiz olduğunu düşünmesine yol açar.

5. Zaman veya Sabır Göstermemek

Bazen cevap almak için acele ediyoruz. Düşünmesini beklemeden “Hadi söyle, çabuk!” diyerek çocuğun kendi içinde fikir oluşturmasına engel oluyoruz. Bu da, çocuğun hızlı ve yüzeysel cevaplar vermesine, zamanla da özgün fikirler üretememesine yol açar.

• Çocuğunuza düşünmesi için zaman tanıyın.
• Sabırlı olun; bazen hemen cevap vermeyebilir, bu çok normal.

6. Eleştiriyle Fikrin Üzerine Gitmek

Bir başka hata, çocuğun fikrini dinledikten hemen sonra “Ama bak bu yanlış…” gibi cümlelerle eleştirilerle yanıtlamak. Özellikle de küçümseyici ya da çok düzeltici bir tutum onu yıpratır. Kritik etmek yerine, “Sen böyle düşündün, neden acaba?” diye tartışmak çok daha sağlıklıdır.

• Yanlış olduğunu düşünseniz bile önce kabul edip neden öyle düşündüğünü sorduktan sonra alternatif fikirler sunabilirsiniz.

7. Fikri Sadece Zorunlu Konularda Sormak

Çocukların fikrini çoğu zaman sadece “Zorunda” olduğumuzda, yani karar vermemiz gereken büyük meselelerde (okul değişikliği, taşınma vb.) soruyoruz. Oysa gündelik yaşamda da fikrinin sorulması, onun gerçekten kendini ait hissetmesini sağlar.

• Ne yemek yemek istediğini ya da haftasonu ailece ne yapmak istediğini çocuğunuza sorarak başlayabilirsiniz.

Çocuğun Fikrini Alırken Doğru Bir Yaklaşım Nasıl Olmalı?

Az önce sıraladığımız hatalardan kaçınmak için, çocuğa fikir belirtme konusunda örnek olmalı ve onun görüşlerini dikkate alan bir aile ortamı oluşturmalıyız. İşte size birkaç ipucu:

• Göz teması kurun: Onunla yüz yüze, dikkatle konuşun.
• Sabır gösterin: Düşünmesine fırsat tanıyın.
• Fikrini önemseyin: Uygulamak illaki zorunda değilsiniz ama neden uygulanmadığını ona açıklayın.
• Yüreklendirici olun: Her fikrini olumlu karşılayın ve destekleyin.

Unutmayın:

Çocukların fikrine değer veren, onları dinleyen ve teşvik eden ailelerde yetişen çocuklar daha mutlu, daha iletişime açık ve sorumluluk sahibi bireyler oluyor. Küçük gibi görünen bu alışkanlıklar, bir ömür boyu sürecek büyük etkiler yaratır. 🙂

Eğer siz de şimdiye kadar bu hatalardan bazılarını yaptıysanız endişelenmeyin. Her zaman yeni bir sayfa açmak mümkün! Küçük adımlarla, aile içi demokrasiyi büyütmek ve çocuğunuza özgürce fikir beyan edebilme şansı tanımak, sağlıklı bir iletişimin kapılarını aralayacaktır.